Američko-izraelski rat protiv Irana: Evropa i evropski političari kao kolateralna šteta

Američko-izraelski rat protiv Irana svakim danom stvara posljedice širom svijeta. Ovo važno pitanje došlo je i u Evropu pred one koji se ubrajaju u političku desnicu i ljevicu.

Foto: Evropski lideri u Briselu

Početkom prošle godine argentinski predsjednik Javier Milei je s puno zanosa govorio o novoj desnici koju predvodi američki predsjednik Donald Trump, a čiji je dio izraelski premijer Benjamin Netanyahu i nekoliko evropskih političara. Ta nova desnica će se razlikovati od postojeće, objašnjavao je Milei. Cilj je definitivni poraz postojećih ljevičara.

Iza Mileija stoji krupni kapital, prvenstveno američki, koji ga podržava da u Argentini provede politički, ekonomski i socijalni eksperiment, ispitujući do koje mjere stanovništvo može da trpi odsustvo vlastite države. Na takav zaključak tjera Mileijev stav da, na primjer, obrazovanje nije ljudsko pravo, da teško bolesnim i penzionerima ukida lijekove a državu zadužuje kod stranih kreditora. Takva politika dovela je do redova za besplatan obrok širom Argentine, države poznate po poljoprivredi i broju goveda koji je veći nego u Rusiji, Turskoj i Francuskoj zajedno. Nedavno se na policama argentinskih mesara pojavilo meso magaraca, jer drugo građani ne mogu priuštiti, a mediji bliski vlastima daju recepte za njegovu pripremu i ističu njegove nutritivne vrijednosti.

Dakle, Mileijeva desnica očito ne namjerava da se bavi kvalitetom života stanovništva. Glavni problem takve desnice je, barem tokom nastupa pred glasačima, „ideologija“ sadašnje ljevice koju oni vide kao „woke“ i sa širom otvorenim vratima za migrante i manjine svih vrsta.

Evropska scena

Bogatstvo Evrope, akumulisano stoljećima, Evropljanima možda daje nadu da im se argentinski scenarij neće desiti. Ali, politike koje se vode u Argentini i drugdje već su na evropskim, odnosno na vratima država širom svijeta.

Polovinom ovog mjeseca u Barceloni su se okupili evropski i svjetski ljevičari, oni istinski i oni koji sebe tako zovu u skladu s gorepomenutom podjelom s desnicom. Španski premijer Pedro Sánchez Pérez-Castejón ugostio je, između ostalih, ljevičarske predsjednike Brazila, Kolumbije, Meksika, ali i neke evropske političare koji nikada nisu dovodili u pitanje postojeći ekonomski i politički model koji sve više odgovara desnici i centrima moći koji su izvan političkog sistema.

Skup je završen s optimističnim porukama, ali s nepisanim i realističnim zaključkom da dobar dio Zapada ne želi tražiti kraj rata protiv Irana, spašavanje Pojasa Gaze i Libana od potpunog uništenja i tretiranje Netanyahua kao ruskog predsjednika Vladimira Putina nakon agresije na Ukrajinu.

Brazilski predsjednik Luiz Inácio Lula da Silva sastao se tom prilikom sa Sánchezom i rekao da ne želi rat bilo gdje i da se svijetu mora dati nada, „u suprotnom, ponoviće se ono što se dogodilo s Hitlerom.“ Pozvao je na poštivanje međunarodnog prava i nastavio zagovarati multilateralizam.

Rat na Bliskom istoku još jednom je pokazao slabosti Evrope. Evropska unija i veći dio evropskih država ne može ni da osudi rat koji nanosi veliku štetu Evropljanima suočenim s rastom cijena energenata, mogućim robnim nestašicama, širenjem konflikta i prilivom migranata.

Stvari postaju čudnije činjenicom da Trump nanosi udarce Evropi, prijeti oduzimanjem Grenlanda od Danske i uvodi carine dok Evropljani nastoje ispuniti ono što od njih traži. Nedavno je za Financial Times šefica diplomatije Evropske unije Kaja Kallas rekla da Sjedinjene Države „žele podijeliti Evropu“ i da „ne vole Evropsku uniju“. Istovremeno, Kallas ne osuđuje američko-izraelski napad na Iran, a Teheranu uvodi sankcije.

Šutnja ne pomaže

Ovako zaplitanje evropskih država, na temama koje su same po sebi jasne i koje samo zahtijevaju dosljednost, nagovještava posljedice. Naime, ovih dana nekoliko država Evropske unije pokušava na neki način sankcionisati Izrael, ali u tome nemaju uspjeha. Španija, Irska i Slovenija ne dobivaju podršku od većine koju predvode Njemačka i Italija.

Belgijski europarlamentarac Rudi Kennes je ovo nazvao „skandaloznim“, jer je to politika duplih aršina i imaće „dugoročne posljedice za globalni položaj“ Evropske unije. Njegov kolega Marc Botenga je rekao da je „Evropska komisija najavila sankcije Venecijanskom bijenalu jer ugošćuje ruske umjetnike, ali nije u stanju sankcionisati Izrael“ za zločine u više bliskoistočnih država.

Šutnja većine evropskih lidera na dešavanja na Bliskom istoku pokazuje stanje i ljevice i desnice, jer većina njih nije spremna da se drži onoga za šta se navodno zalaže. Silni zagovornici ljudskih prava nisu u stanju da konstatuju da Palestinci, Izraelci, Libanci ili Iranci također imaju ljudska prava, pravo na mir i da ih treba štititi kao i druge. Tragikomično izgledaju neki samoproglašeni zagovornici „kršćanskih vrijednosti“ u politici na Zapadu koji nisu u stanju da podrže papu, ni sadašnjeg ni njegovog prethodnika, u apelima za mir na Bliskom istoku i širom svijeta.

Apeli pape Lava XIV da se zaustave ratovi na Bliskom istoku nemaju većinsku podršku onih na Zapadu koji sebe nazivaju konzervativna kršćanska desnica. Zvuči nevjerovatno da su se svrstali uz Trumpa i Netanyahua i protiv Vatikana kada traži prestanak ubijanja i rušenja sela i gradova na prostorima odakle su potekle abrahamske religije.

Ovakav stav katoličke crkve znači da ovo pitanje neće biti zaboravljeno. Štaviše, takav stav Vatikana doći će do vjernika, barem kao lekcija o moralnim vrijednostima koje Zapad gubi, iako je sve više onih koji to navodno žele zaustaviti tražeći krivca u ljevici, manjinama ili migrantima.

Posljedice će osjetiti evropski zagovornici realpolitike koji moralu i etici u politici pridaju malo važnosti. Dugo trajanje američko-izraelskog rata protiv Irana može Evropskoj uniji donijeti brojne probleme, baš kao što donosi rat u Ukrajini, uz mogući dodatak oštrih unutrašnjih podjela koji u slučaju odnosa prema Moskvi i Kijevu gotovo da nisu postojale.

Članak je ranije objavljen na portalu nap.ba

---